Neem je helicopter en vlieg hoog boven de dagdagelijksheid - Peter Bossaert
Wat is goed bestuur en wat is haar toegevoegde waarde? In dit interview geeft Peter Bossaert, Secretaris-Generaal van de KBVB/RBFA en bestuurder bij Lotus Bakeries, zijn visie op deze en andere governance vragen die voor organisaties belangrijk zijn. De KBVB/RBFA werd in 2019 Journey member van GUBERNA en doorliep vervolgens ook een succesvolle in-company training.
U bent sinds 2018 Secretaris-Generaal van de Belgische voetbalbond. Voorheen was u actief in de particuliere sector, met name bij Medialaan. Welke grote verschillen heeft u vastgesteld tussen deze sectoren die soms zeer uiteenlopende doelstellingen nastreven?
Er bestaan inderdaad grote verschillen tussen de wereld van de media en deze van een sportfederatie als de KBVB. Al zijn er ook een aantal parallellenen. Voetbal of media zijn beide activiteiten die niemand koud laten. Ze worden gedreven door talent en door passie. Beide sectoren krijgen erg veel aandacht, in elk geval proportioneel veel meer dan andere sectoren met een veel grotere economische voetafdruk.
Maar het klopt dat een federatie als de KBVB een totaal andere dynamiek heeft dan een particulier bedrijf. Je kan de wetten van een particulier bedrijf niet zomaar toepassen op een voetbalbond. Dat heeft veel te maken met het eigenaarschap. Een bedrijf is eigendom van aandeelhouders, vaak is er een referentie-aandeelhouder die een belangrijke rol speelt, terwijl een sportfederatie als de voetbalbond geen eigenaren – of beter heel veel eigenaren – heeft. Voetbal is van iedereen.
De voetballbond heeft een non-profit structuur. Dat betekent niet dat we geen winst mogen maken, in tegendeel. Zolang die winst maar opnieuw geïnvesteerd wordt in het maatschappelijke doel. Dat is bij ons de ontwikkeling van het voetbal op alle niveaus, van jonge spelertjes tot profs. Hoe beter onze sportieve en commerciële resultaten, hoe meer we kunnen investeren in de toekomst van onze sport.
De voetbalbond moet het voetbal in België organiseren en ontwikkelen en is daarin een soort mini-afspiegeling van de maatschappij. De KBVB heeft zijn eigen wetboek (het bondsreglement), zijn eigen procureur, onafhankelijke rechtbanken (de geschillencommissies), commissies (zoals de licentiecommissie) en zelfs zijn eigen staatsblad (Sportleven). We organiseren de competities en de arbitrage. De bond heeft zijn eigen teams (de nationele ploegen) maar ook 4.000 aangesloten clubs en 500.000 spelers aan wie we de juiste service moeten bieden. En bovenal hebben we zovele supporters.
Dat maakt onze activiteiten erg divers en eigenlijk niet te vergelijken met deze van een particulier bedrijf.
U besteedde al snel bijzondere aandacht aan goed bestuur aangezien u in 2019 meewerkte aan de oprichting van een partnerschap tussen GUBERNA en de KBVB. Wat denkt u dat goed bestuur voor een organisatie, en in het bijzonder voor de KBVB, kan betekenen?
Op het vlak van governance was de tijd bij de voetbalbond een beetje stil blijven staan. De structuur was niet meer in lijn met de veranderde verwachtingen van de maatschappij.
Voetbal is een grote activiteit. Elke dag beoefenen duizenden mensen van uiteenlopende afkomst onze sport. Die mensen mogen van ons verwachten dat we goede principes hanteren op het vlak van diversiteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid, transparantie en scheiding der machten.
Anderzijds is de voetbalbusiness de voorbije jaren enorm geëvolueerd. Er gaan grote bedragen in om, de commerciële belangen zijn groot, de digitale revolutie heeft impact op hoe we onze activiteiten runnen, de waarde van spelers als Eden Hazard of Romelu Lukaku overstijgt het sportieve. Dat aspect van onze activiteiten moet op dezelfde manier gerund worden als in een sterk particulier bedrijf.
Tot slot doen we als voetbalbond beroep op een ontelbaar aantal vrijwilligers. Ze spelen een belangrijke rol. Ze organiseren wedstrijden, opleidingen, veiligheid, medische bijstand, begeleiding van jongeren, noem maar op.
In onze sport met zovele dimensies is het noodzakelijk dat we de juiste principes van goed bestuur toepassen. We hebben al een grote stappen voorwaarts gezet, maar we zijn er nog niet. Het is een continu proces dat nooit volledig voltooid zal zijn. Daarom het partnership met GUBERNA.
Laten we het nu over de KBVB zelf hebben. Goed bestuur nodigt organisaties uit om bij hun besluitvorming rekening te houden met de belangen van de verschillende stakeholders. Wordt een dergelijke overweging gemaakt bij de KBVB? Zo ja, hoe gaat dat in zijn werk?
Jazeker, die overweging wordt zeker gemaakt.
Ten eerste is er de samenstelling van onze Raad van Bestuur, die bottom up is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle geledingen: de Pro League en de Vlaamse en Waalse amateurfederaties. Het taalevenwicht wordt hierbij eveneens gevrijwaard.
Sinds december 2019 hebben we zes onafhankelijke leden in onze Algemene Vergadering opgenomen. Het betreft ex-internationals uit het voetbal Mbo Mpenza en Aline Zeler, uit het hockey Charlotte De Vos, uit het tafeltennis Jean-Michel Saive, Michel Padolini uit het bedrijfsleven en uit de academische wereld (Jos Verschueren, IFBI VUB). Dit is alvast een eerste zeer belangrijke stap om de vertegenwoordiging van de voetbalfamilie te vergroten.
Maar laten we niet rond de pot draaien. Dit is niet voldoende. Onze maatschappij is enorm geëvolueerd en diverser dan ooit. Die diversiteit vind je vandaag terug op de werkvloer, maar nog niet voldoende in onze structuren. Het is één van mijn grote priotiteiten om hiervan verder werk te maken.
Onze maatschappij is enorm geëvolueerd en diverser dan ooit. Die diversiteit vind je vandaag terug op de werkvloer, maar nog niet voldoende in onze structuren. Het is één van mijn grote priotiteiten om hiervan verder werk te maken.
Over de samenstelling van de raad van bestuur gesproken. Zoals in vele organisaties die actief zijn op het gebied van sport, bestaat het bestuur voornamelijk uit bestuurders die actief zijn in een (sub)federatie. Hoe kan worden gewaarborgd dat beslissingen collegiaal en in het belang van de organisatie worden genomen?
Zoals ik al zei: onze sport draait op vrijwilligers en deze zijn broodnodig op alle niveaus. Mensen die onbezoldigd met veel passie hun vrije tijd in een vereniging investeren om deze te doen draaien. We kunnen niet genoeg benadrukken hoe belangrijk deze mensen zijn in elke club, maar ook bij de arbitrage, bij de stewards, in onze disciplinaire instanties en ga zo maar door. We hebben ongelooflijk veel respect voor hen.
Dit neemt niet weg dat de KBVB als organisatie dient mee te draaien in de professionele wereld van vandaag. Onze commerciële partners zijn grote namen uit het bedrijfsleven en zijn enkel en alleen bereid met ons te werken als wij dit op een uiterste professionele manier kunnen doen. Ook onze spelers die wereldtop zijn, verwachten niet meer noch minder dan de meest professionele omkadering op sportief, technisch en medisch vlak van de KBVB. Hetzelfde geldt voor onze clubs, spelers en fans.
Dit betekent dat we professionals nodig hebben in al deze vakgebieden en op de hoogste niveaus van de KBVB, zoals in het verleden, niet meer enkel beroep kunnen doen op vrijwilligers die door hun vele jaren dienst op clubniveau, binnen een provincie of een bondsinstantie uiteindelijk door hun achterban worden verkozen binnen de hoogste organen van de KBVB.
Vandaar dat het belangrijk is dat de Raad van Bestuur wordt aangevuld met onafhankelijke bestuurders die omwille van specifieke competenties worden aangezocht. Op deze manier komt een mooi evenwicht tot stand tussen de specifieke voetbalervaring enerzijds, en relevante expertise met de achtergrond van andere sectoren anderzijds.
Een goede bestuurspraktijk is het hebben van onafhankelijke bestuurders. Wat kan dit betekenen voor een organisatie, en meer bepaald voor de Belgische voetbalbond?
Voor de KBVB zou dit net zoals in andere organisaties zeker meerdere voordelen opleveren. De KBVB heeft 500.000 leden. Geen activiteit brengt zoveel mensen met verschillende achtergronden op de been. Die diversiteit vind je terug op de werklvoer, maar nog niet voldoende bij het bondsbestuur. Het is essentieel dat onze leden zich herkennen in ons bestuur.
Daarnaast zou het nuttig zijn om expertise binnen te halen die niet noodzakelijk eigen is aan onze activiteit, het voetbal. Deze regel geldt voor alle bedrijven.
Met het toevoegen van onafhankelijke bestuurders kunnen we op beide vlakken een sprong voorwaarts maken. Met andere woorden zouden onafhankelijke bestuurders samen met de bestuurders van de voetbalactoren een optimale en representatieve mix kunnen vormen. Deze mening wordt gedragen door onze huidige Raad van Bestuur en we zijn hierover volop in gesprek.
Tot slot, welke lessen uit uw bestuurservaring zou u met andere bestuursactoren delen?
Ik vind dit een moeilijke vraag, omdat mijn ervaringen zijn niet noodzakelijk relevant zijn voor iedereen. Maar als ik er dan toch één mag uitkiezen, dan wil ik het graag hebben over het verschil tussen mijn rol als CEO, die operationeel is, en deze als bestuurder.
Als CEO zit je aan het stuur en duw je op het gaspedaal. Volgas vooruit. Hierbij heb je nood aan een sterke raad van bestuur, die een klankbord is, kan tegensturen of kan helpen op tereinen waar je minder in beslagen bent.
Als bestuurder - ik ben onafhankelijk bestuuder bij Lotus Bakeries - speel je een totaal andere rol. Dan zit je aan de andere kant en probeer je dat klankbord te zijn, en hier en daar in te springen op tereinen waarin je veel ervaring hebt. In deze rol moet je je operationele drang loslaten, wat niet makkelijk is maar wel absoluut noodzakelijk.
De ervaring die ik met bestuursactoren wil delen heeft daarmee te maken. Laat het los! Neem je helicopter en vlieg hoog boven de dagdagelijksheid. Want dat is het niveau waarop het management je nodig heeft. Niet om de kleur van de gevel te kiezen, maar wel om mee te bepalen of je het huis wel degelijk wil bouwen.
