30 Years of Governance -Innovative Governance als strategisch instrument
Innovatie is een voorwaarde voor bedrijven om te overleven in een veranderende wereld. Innoveren is zelden een lineair of comfortabel proces. Het vraagt tijd, moed en inspanning om nieuwe deuren te openen naar een toekomstgerichte visie en manieren van werken.
Voor raden van bestuur, die mee nadenken en richting geven inzake strategie, visie en toezicht, betekent deze verschuiving tegelijkertijd een uitdaging én een kans. Wendbaarheid, openheid en veerkracht zijn essentiële soft skills geworden. Dit zijn geen modewoorden of afzonderlijke agendapunten, maar principes die verankerd moeten worden in de bedrijfscultuur zelf. Als besturen dus werkelijk strategisch willen blijven, moeten ze niet alleen heroverwegen wát ze bespreken, maar ook hóe die gesprekken verlopen.
Dit roept de vraag op: heeft governance herontdekking nodig, of simpelweg bijstelling?
Innovatie is niet één instrument dat je met een druk op de knop activeert, het is een voortdurend bouwen aan vertrouwen, gevoed door dialoog, constructieve feedback en transparantie. Soms kan een kleine verandering een onevenredig grote impact hebben: een vergadering buiten de gebruikelijke bestuurskamer, of rond een gezamenlijke maaltijd, kan een vonk geven aan een authentiekere uitwisseling en nieuwe, frisse ideeën brengen. Het herdenken van de bestuurssamenstelling helpt hierbij ook: jongere bestuurders dagen vaak lang bestaande patronen uit en brengen wat frisse energie. Innovatie verstoort van nature comfortzones, het dwingt organisaties te experimenteren, grenzen te verleggen en hun eigen creatieve potentieel te herontdekken.
Maar concreet, welke vormen van innovatie zijn vandaag dan echt beloftevol?
“Mature” bedrijven kunnen inspiratie putten uit "slimme" governance-praktijken zoals we die zien bij startups en scale-ups. Denk aan langetermijn-eigendomsstructuren, op aandelen gebaseerde beloning, insider-zware besturen gebalanceerd door onafhankelijke voorzitters, en duidelijkere mandaten met exit-strategieën. Zulke modellen helpen informatie te stroomlijnen en langetermijndenken te cultiveren. Dit is essentieel in volatiele omgevingen.
Naarmate de volatiliteit toeneemt en de verwachtingen van stakeholders groeien, staat governance voor een nieuwe reeks mogelijkheden. Schaduwbesturen, adviesraden en stakeholder-consultatiemechanismen kunnen nieuw leven blazen in de besluitvorming, als dynamisch tegenwicht voor het traditionele imago van governance.
Ook technologie speelt een onmiskenbare rol. Artificiële Intelligentie springt eruit als hét onderwerp van dit moment, en terecht. Het integreren van technologische tools valt binnen de zorgplicht van het bestuur wanneer deze de efficiëntie verhogen, documentatie verbeteren of nieuwe strategische opties inspireren. Besturen experimenteren met AI-tools ter ondersteuning van documentatie en trendanalyse, hoewel voorzichtigheid blijft geboden rond betrouwbaarheid en gegevensbescherming. De bestuurders moeten waarborgen dat zulke tools doordacht worden gebruikt; afgestemd op hun doel en gedreven door waardecreatie. Besluitvorming blijft, hoe dan ook, een kwestie van menselijk overleg.
Belangrijk is dat innovatie zich niet identiek manifesteert in alle organisaties. Net zoals governance-kaders variëren, is er geen one-size-fits-all.
In traditionele bedrijven betekent innovatie vaak het herdenken van bestuursdynamiek en -samenstelling. Het betrekken van jongere executives bij bestuursdebatten, het herkaderen van niet-uitvoerende bestuurders als actieve ambassadeurs, en het afstemmen van de CEO-bestuur-medewerkerscultuur zijn belangrijke hefbomen. Familiebedrijven daarentegen innoveren door vertrouwensgebaseerde mechanismen zoals familiecharters, gestructureerde evaluaties en jaarlijkse retraites gericht op langetermijnvisie – cruciale aspecten van belangenafstemming.
Hoe kunnen best practices zich vertalen over zulke verschillende contexten?
In familiebedrijven blijkt de integratie van jongere generaties vaak een delicate maar beslissende taak. Schaduwbesturen kunnen als brug dienen, waardoor volgende-generatieleden vroegtijdig de strategische visie van het bedrijf ervaren en internaliseren hoe familiecultuur zich vertaalt naar bedrijfsdoelstellingen. Traditionele bedrijven staan ondertussen voor een andere uitdaging: innovatie introduceren in lang gevestigde modellen. Het gaat niet om het verlaten van het vertrouwde, maar om het transformeren van 'business as usual' naar 'business as possible'. Disruptie wordt daarbij een kans om te leren en veerkrachtiger te worden in deze geopolitiek onzekere tijden.
Er bestaat geen universele formule. De echte magie gebeurt in de bestuurskamer wanneer bestuurders zich vrij voelen om elkaar uit te dagen. Wanneer ze de moeilijke vragen durven stellen die het gesprek verder brengen
Wanneer innovatie op de bestuurdersagenda staat, kan dit in eerste instantie wat zweverig overkomen, of als extra ballast. Maar juist daarin zit de kracht: in die mix van onzekerheid, ongemak en nieuwsgierigheid.
Veerkracht is veel meer dan procedures; het vraagt een mix van technologische ondersteuning, menselijk oordeel en culturele volwassenheid. Besturen kunnen risicokaders uit de financiële sector adopteren, real-time communicatieprotocollen integreren, en stakeholder-inclusie omarmen om door systemische schokken te navigeren.
Kunnen we verwachten dat besturen voorbereid zijn op onvoorzienbare gebeurtenissen? Zijn duidelijke richtlijnen en procedures genoeg om besturen in dit doel te ondersteunen?
Het onderwerp dat in dit artikel wordt besproken, zal centraal staan in een van de zes interactieve paneldiscussies tijdens het Festival van Governance. Het festival zal gesprekken bevatten over toekomstige generaties die de agenda vormgeven, de toekomst van de arbeidsmarkt, cyberveiligheid, innovatieve governance-trends, uitdagingen in de governance van familiebedrijven en publieke aandeelhouderschap in België. Tijdens het 30e jubileum van GUBERNA’s Festival van Governance zullen bestuursleden en experts onderzoeken hoe governance kan evolueren van louter naleving naar echte participatie en impact. Doe mee op 27 november 2025 in Flagey, Brussel, voor een inspirerende namiddag van dialoog, uitwisseling en viering.