Sleutelvragen om uw corporate AI journey te starten

Deze definitie benadrukt de hoge mate van autonomie die moderne AI-systemen al bezitten, en illustreert de afhankelijkheid van (a) de kwaliteit van de inputdata en (b) de kwaliteit van de algoritmen.

Waarom moeten raden van bestuur handelen?

De eerste reden

AI maakt een strategische verschuiving mogelijk op een vlak dat lange tijd als het kernknelpunt van corporate governance gold: de informatieasymmetrie tussen de raad van bestuur en het management (2). In de traditionele verhouding draagt het management de verantwoordelijkheid voor het aanleveren van informatie, en moeten bestuurders nagaan of die informatie voldoende is om richting te geven en risico's te beheersen.

Met AI-ondersteuning kunnen bestuurders toegang krijgen tot een veel ruimere informatiebasis, die bovendien diepgaander wordt verwerkt en geanalyseerd. Dat maakt scherpere inzichten mogelijk en laat toe om subtiele of ongewone trends op te sporen. Betere voorbereiding via grondig geanalyseerde boardpacks leidt tot scherpere vragen en meer gerichte boardvergaderingen.

Een recent onderzoek van INSEAD en Wharton vergeleek de prestaties van AI-gestuurde en menselijke raden van bestuur (3). De resultaten waren consistent: de AI-raad presteerde duidelijk beter op acht governance-criteria, waaronder besluitkwaliteit, feitelijke onderbouwing, diepte van inzichten en inclusiviteit van discussies.

Betekent dit dat menselijke perspectieven irrelevant worden? Geenszins. De auteurs benadrukten het belang van menselijke perceptie bij het duiden van feiten en het aanwenden van context voor betere oordeelsvorming. AI zal echter wel de manier waarop bestuurders werken veranderen: het vraagt om diepere voorbereiding, meer appetijt voor feiten en analyse, en effectievere boarddynamiek.

De tweede reden

De toegankelijkheid van nieuwe technologie versnelt de adoptie ervan. Raden van bestuur kunnen niet langer afwachten. AI dringt al door in tal van domeinen: studenten vatten papers samen, programmeurs schrijven code, business developers benaderen prospecten — allemaal op een manier die vóór AI simpelweg niet bestond.

Dit fenomeen staat bekend als het Jevons-paradox (4). Denk aan de transitie naar energiezuinige wagens die het totale brandstofverbruik drastisch deed stijgen, of de verschuiving van postbrieven naar e-mail die de communicatie exponentieel intensiveerde. Lagere kosten stimuleren de vraag, nieuwe toepassingen duiken op en nieuwe gebruikerscategorieën ontstaan, wat leidt tot een fundamentele technologische transformatie.

Raden van bestuur spelen de belangrijkste rol in de bedrijfswereld en hebben de krachtigste instrumenten nodig om hun potentieel ten volle te benutten — dat is de kernreden waarom ze de AI-expansie proactief moeten aanpakken.

Waar moeten raden van bestuur handelen?

De aandacht van raden van bestuur voor AI moet zich richten op meerdere niveaus:

• De bredere bedrijfsomgeving

• De organisatie zelf

• Het functioneren van de raad

• De individuele bestuurders

De strategische blik op de bredere bedrijfsomgeving werd uitvoerig behandeld in de eerste GUBERNA-gids over AI voor bestuurders (5): als krachtige technologie is AI in staat bestaande bedrijfspraktijken snel te ontwrichten. Raden van bestuur moeten alert zijn voor opkomende kansen en trends, zodat hun organisaties tijdig zijn voorbereid. Onderzoek (6) wijst op een gebrek aan strategische coherentie en onduidelijke waardedynamieken, wat vraagt om een heldere visie op de plaats van AI binnen de algemene strategie.

Zelfs wanneer bedrijven geen specifieke stappen ondernemen om AI te integreren, sluipt AI toch de organisatie binnen via shadow use (7) — ongecontroleerde toepassingen voor uiteenlopende doeleinden. Dit ondermijnt het vermogen van de organisatie om risico's te detecteren, te beheren en te beperken.

Een studie van Melbourne Business School (2025) (8) bij meer dan 30.000 werknemers in 47 landen toonde aan dat meer dan de helft efficiëntiewinsten rapporteerde dankzij AI, maar dat bijna de helft ook gevoelige bedrijfs- of klantgegevens had geüpload naar publieke generatieve AI-tools. Bovendien had een meerderheid het gebruik van AI verborgen gehouden (61%) en AI-gegenereerde inhoud als eigen werk gepresenteerd (55%).

Werknemers betalen soms zelfs zelf voor AI-tools (9). In een recente bevraging (10) gaf 83% van de IT- en businessprofessionals aan dat AI binnen hun organisatie wordt gebruikt, maar slechts 28% van die organisaties beschikt over een uitgebreid AI-beleid.

Wanneer moeten raden van bestuur handelen?

Duidelijkheid is cruciaal. Een recente Google-analyse bij bijna 5.000 technologieprofessionals (11) illustreert het versterkende effect van AI op organisatieprestaties: sterktes worden versterkt, maar zwaktes ook. Overhaast handelen zonder begrip van de redenen ervan is dan ook een recept voor mislukking.

Het is ook van belang het volledige team mee te nemen in het AI-beleid. AI verandert het concept van verantwoordelijkheid op de werkvloer: elke medewerker draagt individuele verantwoordelijkheid voor correct en transparant gebruik van AI-tools.

Weet u wat de huidige stand van AI-gebruik binnen uw bedrijf is?

Hoe moeten raden van bestuur handelen?

Naast duidelijkheid over wát er moet worden gewaarborgd, is het minstens even belangrijk overeen te komen hóé dat gebeurt. Nuttige tips over hoe regelgeving concreet te maken en zinvolle compliance te waarborgen, zijn terug te vinden in de AI Governance Newsletter-reeks (12).

Bij elke stap van de AI-transformatie moet worden onthouden dat algoritmen fundamenteel anders zijn dan mensen, wat een herziening van bestaande werkprocessen vereist. AI kan mensen niet vervangen, maar het versterkt menselijke creativiteit en het vermogen om nieuwe inzichten te genereren.

Fundamentele startvragen voor een raad van bestuur:

• Is er een duidelijke visie en een coherente strategie voor de organisatie?
• Weerspiegelt die strategie de kernaspecten van het bedrijf?
• Hebben we een helder beeld van:
  • de bestaande processen, hun mogelijkheden en beperkingen?
  • waar AI onmiddellijk kan worden ingezet?
  • welke processen of functies bijkomende voorbereiding vragen?

Gezien de diversiteit aan usecases en de verschillende niveaus van AI-penetratie, moet de “hoe”-vraag worden afgestemd op de specifieke behoeften van de raad van bestuur, inclusief haar maturiteit in het gebruik van AI. GUBERNA zal specifieke tips en advies blijven publiceren over hoe om te gaan met AI op alle niveaus van de bestuursagenda – blijf dit dus zeker opvolgen!

Wanneer het op AI aankomt, worden raden van bestuur geconfronteerd met snelle veranderingen die radicaal nieuwe opportuniteiten bieden. Bestuurders moeten zich aan de voorhoede van kennis bevinden om deze kansen te herkennen, en hun expertise en ervaring mobiliseren om ze te benutten. Aangezien alles ook kosten met zich meebrengt, moeten AI-risicobewustzijn en risicobeheersing rond AI eveneens op de radar van de raad komen en actie vereisen. Topvaardigheden, de beste expertise en een open mindset zijn cruciaal om ervoor te zorgen dat deze technologische verschuiving bijdraagt aan de duurzame groei van de onderneming.