Zoeken

Een veerkrachtig bestuur zoekt proactief naar mogelijkheden om actie te ondernemen. Wendbaarheid, of het vermogen om snel en gemakkelijk te bewegen, is noodzakelijk om te kunnen handelen voordat een kritieke situatie zich voordoet. Hierdoor kan preventief handelen de mogelijke schade beperken en zakelijke opportuniteiten vergroten. Zo zal een focus op duurzaamheid vandaag, een positief effect hebben op bedrijven en hun omgeving in de toekomst. Dit langetermijnperspectief vormt de kern van wat het betekent om veerkrachtig te zijn. 

Tot slot zijn goed bestuur en veerkracht sterk met elkaar verweven. Om effectief met crisissituaties om te kunnen gaan, is goed bestuur en wendbaarheid in het bedrijfsleven noodzakelijk. Zo is het tegemoetkomen aan operationele uitdagingen door het digitaliseren van diensten een teken van goed en veerkrachtig bestuur. Bedrijven die innoveren hebben de neiging om doorheen de jaren veerkrachtiger te worden en creatieve oplossingen te bedenken voor de uitdagingen van morgen. Op dezelfde manier zijn het definiëren van de rollen van belangrijke actoren, zoals de voorzitter van de Raad van Bestuur, en het verduidelijken van de procedures goede bestuurspraktijken die raden van bestuur veerkrachtiger maken. Goed bestuur en veerkracht gaan hand in hand. 

Het juiste moment om goed bestuur te implementeren, is het moment waarop je eraan begint te denken.

GUBERNA doet, samen met haar partner CKV, onderzoek naar het thema veerkracht en governance. Daarnaast organiseert GUBERNA Sounding Boards (vanaf najaar/winter 2020) om kmo's die in een herfinancieringsprogramma van CKV zitten te helpen bij het opzetten van een veerkrachtige adviesraad.

Wat met de Algemene Vergadering ten tijde van de COVID-19 pandemie?

Op 24 maart heeft GUBERNA haar eerste 100% digitale Algemene Ledenvergadering georganiseerd. Graag delen we onze lessons learned en geven we duiding bij de Volmachtbesluiten van Minister Koen Geens. 

In het kader van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals) die tegen 2030 gehaald moeten worden, spelen de bedrijven een beslissende en op groei gerichte rol in de transitie naar een duurzame wereld. Uit GUBERNA’s missie blijkt duidelijk dat we een positieve impact willen hebben op raden van bestuur, organisaties en de samenleving. De beste praktijken delen op het vlak van verantwoordelijk bestuur staat centraal bij deze missie en we hopen dat dit een bron van inspiratie is voor veel beleidmakers. 
Governance draait per definitie om maatschappelijk verantwoord ondernemen en ethisch en efficiënt leiderschap. De toenemende druk op het vlak van duurzame ontwikkeling die wordt uitgeoefend door verschillende stakeholders, benadrukt de rol die een bestuurder kan spelen bij het doorvoeren van veranderingen die de toekomst van de organisatie, en misschien zelfs die van ons allemaal, zullen beïnvloeden.

We stellen vast dat het gebruik van niet-financiële prestatiemaatstaven bij de beslissing om al dan niet te financieren of te investeren in een onderneming snel toeneemt. Projecten waarvan wordt aangenomen dat ze te grote sociale of milieurisico’s met zich meebrengen, komen dan ook niet in aanmerking voor financiering. Ook de wetgeving verandert: de EU-wetgeving verplicht grote ondernemingen nu al om op een consistente en vergelijkbare manier bepaalde informatie openbaar te maken, bvb. over hoe ze te werk gaan en de sociale en milieu-uitdagingen aanpakken. Ook kleinere bedrijven, die deel uitmaken van de economische keten, worden door deze maatregelen getroffen. Bedrijven die geen rekening houden met deze veranderingen zullen kwetsbaarder worden. Geïnformeerde bestuurders hebben er daarom alle belang bij om deze ontwikkelingen op de voet te volgen. Een verstandig bestuur kan doorslaggevend zijn voor nieuwe financieringen of partnerships.
Bovendien kunnen beslissingen, waarvan de gevolgen inzake sociale en milieuduurzaamheid niet zorgvuldig zijn onderzocht en afgewogen, uiteindelijk zeer nadelig blijken te zijn. Dit kan gevolgen hebben voor de activa van een bedrijf, wat kan leiden tot een daling van de verkoop of de waarde van de aandelen als gevolg van boycots of andere strafmaatregelen, of zelfs tot reputatieschade. 
De toezichthoudende rol van de raad van bestuur moet nu de sociale en milieuverantwoordelijkheid systematischer integreren. De raad van bestuur, die uiteindelijk verantwoording verschuldigd is aan de aandeelhouders over de verantwoordelijkheid op lange termijn voor de onderneming, moet ervoor zorgen dat de onderneming op lange termijn bestand is tegen veranderingen in de omgeving. Indien hij daar niet in slaagt, kan dit een schending inhouden van de verplichtingen van de bestuurders. In dat opzicht is het noodzakelijk om, gezien de zorgvuldigheidsplicht van de bestuurders en hun recht op informatie en onderzoek, duurzame ontwikkeling nog meer in vraag te stellen. 
 
Zo raadt de nieuwe Belgische Corporate Governance Code 2020 het volgende aan: “De raad van bestuur moet streven naar duurzame waardecreatie voor de onderneming via het bepalen van de strategie van de vennootschap, het tot stand brengen van doeltreffend, verantwoordelijk en ethisch leiderschap en het houden van toezicht op de prestaties van de onderneming. Om een dergelijke duurzame waardecreatie doeltreffend na te streven, moet de raad van bestuur een inclusieve benadering ontwikkelen die een evenwicht tot stand brengt tussen de legitieme belangen en verwachtingen van aandeelhouders en andere stakeholders.”

Stakeholders op één lijn brengen voor een gezamenlijk project kan een sleutelement zijn voor zakelijk succes. De integratie van duurzame ontwikkelingsdoelen in organisaties biedt een opmerkelijke troef voor bedrijfsleiders: een gemeenschappelijke taal die alle stakeholders betrekt. 
De implementatie van concrete acties die bijdragen tot duurzame ontwikkeling kan ook een hefboom zijn voor innovatie, met name door middel van innovatieve partnerships. Bij dergelijke partnerships gaat het meestal om samenwerkingen tussen organisaties met verschillende bedrijfsmodi (publiek/privaat, intersectoraal...). Daarvoor moeten nieuwe manieren van samenwerking en co-creatie worden ontwikkeld. Deze nieuwe manieren van samen denken en
-werken kunnen nieuwe kansen creëren. De raad van bestuur speelt een essentiële rol in de strategische keuze van de juiste partner, maar ook in de ontwikkeling van een samenwerkingsverband dat afgestemd is op de doelstellingen van de onderneming en in het garanderen van de middelen die nodig zijn voor zijn succes.

Vanuit het perspectief van GUBERNA kan de integratie van duurzame ontwikkelingsoplossingen een uitdaging zijn voor de visionaire capaciteit die van een raad van bestuur wordt verwacht en voor zijn leiderschapsrol. Om haar leden te helpen deze talrijke uitdagingen met succes aan te gaan, kiest GUBERNA in 2020 specifiek voor het thema duurzaamheid. Dit doen we door te focussen op gedragsgerichte inhoud (via opleidingsprogramma’s, thematische seminaries en lezingen, publicaties, enz.), geheel in lijn met de thema’s ‘Dynamiek van de raad van bestuur’, ‘Innovatie’ en ‘Veerkracht’.

In de overtuiging dat organisaties uit de social-profitsector en kmo’s een fundamentele schakel vormen in ons sociale en economische systeem, hebben wij onze acties gericht op deze beide doelgroepen, door hen diensten op maat aan te bieden. Vanuit een inclusieve benadering ontwikkelden we toegankelijke lidmaatschapspakketten. Op die manier willen we hen helpen een antwoord te vinden op de governance-uitdagingen waarmee ze geconfronteerd worden.
Zoals te lezen staat in het Brundtland-rapport (VN-milieucommissie 1987) zijn wij van mening dat “duurzame ontwikkeling moet voorzien in de behoeften van de huidige generatie zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien aan te tasten”. Om deel uit te maken van de oplossing voeren we ook onze inspanningen op om jonge en startende ondernemers bewust te maken van goed bestuur.

Boards are composed of individual human beings and every board constitutes a unique combination of characters, skills, competences, virtues, values, drives, fear and joys that generates board specific dynamics.

Winter (2019)

  
Hoewel dit mooi klinkt in theorie, is de praktijk nog al te vaak ontnuchterend. Er zijn tal van anekdotische verhalen van hoe het kan misgaan in de raad van bestuur of voorbeelden van suboptimale, zelfs raadselachtige/onverklaarbaar beslissingen. Wat er zich achter de schermen in de raadskamer afspeelt, blijft grotendeels verborgen. De zogenaamde “black box” van de raad van bestuur intrigeert velen, doet heel wat inkt vloeien, en…. geeft stilaan haar geheimen prijs. 
  
Wat meer en meer op de voorgrond treedt, is het besef dat de raad van bestuur bevolkt wordt door een groep mensen. Een raad is bovendien niet simpelweg een verzameling van individuen maar een complex sociaal systeem. En net zoals bij andere groepen, liggen de valkuilen van de groepsdynamica op de loer.  
  
Board dynamics kent vele gezichten, speelt zich af op verschillende niveaus (individueel en groep) en is in se een complex verhaal. Het gaat over processen, gedrag en emoties. Dit omvat interacties en beïnvloeding, machtsverhoudingen, onenigheid en conflicten, heuristieken en biases, maar evenzeer vertrouwen, cohesie en normen.  
  
Op een gepaste manier omgaan met board dynamics, begint met de erkenning! Het thema staat daarom ook op de onderzoeksagenda van GUBERNA. Steunend op de wetenschappelijke inzichten wenst GUBERNA een groter bewustzijn te creëren bij haar leden, hun gedragsvaardigheden aan te scherpen en hen de nodige tools aan te reiken.  
  
GUBERNA is ervan overtuigd dat board dynamics, met de juiste aandacht en balans, een positief impact heeft op de kwaliteit van de besluitvorming en finaal op duurzame waardecreatie. 

Innovatie is het proces van het ontdekken en ontwikkelen van nieuwe kennis en deze omzetten in succesvolle producten en diensten.

Innovaties ontstaan niet enkel door vernieuwende ideeën te introduceren. Hoewel dit een goede eerste stap is, spreken we pas van een ‘innovatie’ wanneer het idee vertaald wordt naar verbeteringen van producten of diensten of naar het optimaliseren van achterliggende bedrijfsprocessen. Succesvolle innovaties zijn sterk verbonden met de organisatiedoelstellingen en dragen bij aan de visie van de organisatie. Goed bestuur speelt daarom een belangrijke rol in innovatie.

Elke organisatie heeft vandaag nood aan innovatie. Innovatieve activiteiten hebben alle gelijklopende kenmerken die een invloed hebben op de governance van uw organisatie. Digitalisering heeft interne en externe effecten. Intern moet worden overgeschakeld naar  een digitale organisatie. Extern is innovatie en digitalisering een kwestie van risico en strategie. Digitale, geconnecteerde organisaties denken bijvoorbeeld na over hoe ze hun klanten beter kunnen bedienen, hoe nieuwe meerwaarde te creëren op basis van data en hoe ze hun purpose kunnen realiseren.

De rol van de raad van bestuur

GUBERNA gelooft in de rol van goed bestuur om innovatie (en digitalisering) te stimuleren en te doen slagen in de organisatie. Met een duidelijke langetermijnvisie en concrete doelstellingen biedt de raad van bestuur een kader waarin innovatieve projecten kunnen groeien. Om innovatie te doen slagen dienen bestuurders innovatie te benaderen vanuit een investerings- en onderzoeksperspectief. Ten eerste vraagt innovatie gerichte langetermijninvesteringen en financiering in nieuwe technologie en competenties. Daarnaast staat onderzoek en de continue evaluatie van onderzoeksresultaten centraal om innovatie verder te sturen. Door gewogen risico’s te nemen op basis van grondig onderzoek kan een idee groeien in een positieve innovatie voor de organisatie.

De intensiteit van onderzoeks- en ontwikkelingsinvesteringen wordt ook beïnvloed door goed bestuur in de organisatie. De scheiding van de functies van de CEO en de voorzitter en de aanwezigheid van de oprichters in de raad van bestuur dragen hier positief aan bij. Daarnaast zal het inzetten van diverse skills en perspectieven van zowel afhankelijke als onafhankelijke bestuurders een positieve invloed hebben op innovatie. Nieuwe ideeën en perspectieven moeten bespreekbaar zijn. Door traditionele denkpatronen los te laten en weg te wijzen van ‘group think’ kunnen innoverende ideeën tot leven komen.

Bij GUBERNA geloven we in de kracht van goed bestuur om innovatie te bevorderen. Mag uw organisatie geïnspireerd worden om goed bestuur te vertalen naar meer innovatie en meer resilience op lange termijn.

Ontdek hoe men denkt over (corporate) governance en hoe dit onderwerp wereldwijd op de agenda komt! Hieronder kan u een samenvatting vinden van interessante links naar nationale en internationale organisaties die zich toeleggen op governance.

• Commissie Corporate Governance
  De Commissie Corporate Governance werd opgericht in 2004 op initiatief van het VBO, Euronext Brussels en de CBFA (Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen) om samen één referentiecode op te stellen voor beursgenoteerde ondernemingen. De eerste Code, gepubliceerd in 2004, werd voor een eerste keer herzien in 2009 en een tweede keer in 2019. In mei 2019 heeft de wetgever de Code 2020 als referentiecode opgelegd voor alle Belgische beursgenoteerde ondernemingen. Op de website vindt u alle informatie over de Commissie Corporate Governance. U kan er eveneens de Code 2020 en enkele bijkomende toelichtingsnota's en handige instrumenten downloaden.
   
• Code Buysse
  De Code Buysse werd opgesteld op initiatief van UNIZO, samen met UCM, die een "Commissie corporate governance voor niet-beursgenoteerde ondernemingen" oprichtten onder het voorzitterschap van Baron Paul Buysse. De opdracht van deze Commissie was een code uit te werken met specifieke aanbevelingen inzake behoorlijk bestuur voor alle niet-beursgenoteerde ondernemingen. In september 2005 verscheen de eerste editie van de Code Buysse. De Code werd een eerste maal herzien in 2009. In mei 2017 werd de derde editie, de Code Buysse III, voorgesteld door Baron Paul Buysse en Het Instituut voor het Familiebedrijf. Op de website vindt u alle informatie over de Commissie Buysse. U kan eveneens de Code Buysse III downloaden of uw vraag stellen aan de Commissie.
   
• UNIZO & UCM Code voor goed bestuur
  UNIZO & UCM lanceerden in december 2020 op hun beurt een CODE VOOR GOED BESTUUR die de aanbevelingen omvat die UNIZO en UCM aan hun doelgroep zelfstandige ondernemers en niet-beursgenoteerde KMO’s voorleggen. De aanbevelingen werden tevens aangepast aan de nieuwe vennootschapswet. De code omvat daarnaast ook praktische fiches en een reeks videolessen. U kan de code hier raadplegen.
   
• FSMA
  De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA), de opvolger van de CBFA, houdt, naast de Nationale Bank van België (NBB), toezicht op de Belgische financiële sector. Zij staat onder andere in voor het toezicht op de financiële markten en de informatie van vennootschappen. Op de website van de FSMA vindt u alle informatie hierover.
   
• NBB
  De Nationale Bank van België is verantwoordelijk voor het toezicht op de individuele financiële instellingen, wat het microprudentieel toezicht wordt genoemd, en voor het macroprudentieel toezicht dat betrekking heeft op de goede werking van het financiële stelsel als geheel. Op de website van de NBB kan u alle informatie vinden over haar toezichts- en controlefunctie.
   
• Euronext
  Euronext is een internationale, pan-Europese beursmaatschappij met gereglementeerde markten in Amsterdam, Brussel, Dublin, Lissabon, Londen en Parijs. Naast alle koersinformatie vindt u op de website van Euronext onder andere een overzicht van de recentste beursreglementen.

• ecoDa - European Confederation of Directors' associations
  ecoDa is een onafhankelijke actor en een unieke overkoepelende organisatie die de belangrijkste nationale instituten van bestuurders in Europa vertegenwoordigt. GUBERNA is eveneens lid van deze Confederatie die ondertussen ongeveer 50.000 bestuurders vertegenwoordigd in 21 landen.
   
• Europese Commissie (DG JUST)
  Op deze website vindt u alle informatie omtrent de initiatieven van de Europese Commissie op het vlak van ‘vennootschapsrecht & corporate governance’.
   
• Europese Commissie (DG FISMA)
  Op deze website vindt u alle informatie omtrent de initiatieven van de Europese Commissie op het vlak van ‘financiële rapportering’ en ‘toezicht op de financiële instellingen’.
   
• OESO
  Op deze website vindt u onder de topic ‘corporate governance’ alle informatie omtrent de initiatieven die door de OESO op dit vlak worden genomen. U kan er onder andere de ‘OECD Principles of Corporate Governance’ downloaden, alsook de ‘OECD Guidelines on Corporate Governance of State Owned Enterprises'.
   
• ICGN
  De ‘International Corporate Governance Network’ is een internationaal ledennetwerk, opgericht vanuit de investeringsgemeenschap. Het heeft tot doel het uitwisselen van opinies en informatie rond internationale corporate governance thema’s. Deze thema’s worden uitgewerkt in diverse werkgroepen en kunnen resulteren in de uitgave van specifieke ICGN richtlijnen. Het ICGN organiseert ook jaarlijks een internationaal corporate governance congres.
   
• ECGI
  Het ‘European Corporate Governance Institute’ is een internationaal wetenschappelijk netwerk van academici die onderzoek voeren binnen het domein van corporate governance. ECGI biedt een forum aan voor debat tussen academici, beleidsopstellers en de praktijk. Zij focussen op de belangrijkste corporate governance aspecten en de bevordering van goede praktijken in dit domein. Naast publicaties en working papers bevat deze website een overzichtelijke lijst van de bestaande corporate governance codes.
   
• GNDI
  Het ‘Global Network of Director Institutes’ brengt ledenverenigingen van bestuurders uit de hele wereld samen met als doel het bevorderen van goed ondernemingsbestuur. De aangesloten instituten van het GNDI vertegenwoordigen samen meer dan 100.000 bestuurders uit een breed scala van organisaties.
   
• Conference Board
  De Conference Board is een internationale onafhankelijke ledenorganisatie. Zij voert onderzoek, organiseert conferenties en brengt bedrijfsleiders samen rond diverse thema’s, waaronder corporate governance. Op deze website vindt u alle informatie omtrent de verschillende werkgroepen die door de Conference Board worden georganiseerd.