30 Years of Governance - Family business governance challenges
Familiebedrijven maken 80% van de Belgische economie uit en spelen dus een cruciale rol in onze economische prestaties en groei. Maatschappelijke en strategische doelen, zoals de nood aan het opschalen van innovatieve technologie of het decarboniseren van onze economie, hangen sterk af van het perspectief van familiale ondernemers. Zij hebben de kracht om de ‘dingen’ te veranderen, en die kracht wordt vaak onderschat. Uit bevragingen blijkt nochtans dat familieondernemers vertrouwen hebben in de toekomst en de overgrote meerderheid ziet het belang van meer innovatie1.
Maar zoals elk mooi potentieel ook uitdagingen kent, hebben familiebedrijven ook hun typische obstakels. Opvolging is natuurlijk een klassieker: het blijft moeilijk om de continuïteit van de familiale onderneming te waarborgen over verschillende generaties heen. Verder blijkt dat de ‘war on talent’ België hard raakt. Een meerderheid van de familiebedrijven maakt zich sterke zorgen over het aantrekken, maar ook en vooral het behouden van goede mensen. Bovendien zijn brede en alternatieve financieringsstromen en de kennis daarover niet altijd goed doorgedrongen in de familie, wat verdere groei en winstgevendheid kan beperken2. Dit gebeurt in een Europa dat dringend nood heeft aan een diepere integratie van zijn kapitaalmarkten en aan een volwassen ecosysteem voor durfkapitaal. Voor familiebedrijven betekent dit een dubbele uitdaging: ze moeten leren navigeren in een kapitaalmarkt die nog niet volledig werkt, eisen voor een betere Europese uitgangspositie, én tegelijk hun eigen terughoudendheid tegenover extern kapitaal durven herzien3.
Familiebedrijven onderscheiden zich namelijk op een authentieke wijze door hun vermogen zich aan te passen zonder hun identiteit te verliezen. Bedrijven die soms al honderden jaren bestaan en verschillende economische en politieke crisissen hebben overleefd, zijn daarvan getuige. Tijdens de voorbereidende gesprekken voor de komende workshop, georganiseerd door GUBERNA in samenwerking met EY en BNP Paribas Fortis, benadrukten experten dat die wendbaarheid en veerkracht alleen kan worden behouden via goed bestuur. Of zoals een van de sprekers het verwoordde: “Governance is about digging the canals before the flood comes.”
Professionalisering van de governance is daarbij essentieel. Familiebedrijven evolueren steeds vaker naar een model met duidelijke ‘pijlers’: een familieforum voor de familiale dynamiek, een aandeelhoudersvergadering voor eigenaarskwesties, een raad van bestuur voor strategische beslissingen, en een managementteam voor de operationele uitvoering. Deze structuur helpt om emoties te kanaliseren, beslissingen te objectiveren, belangenconflicten te vermijden en de juiste mensen op de juiste plek te krijgen4.
Toch is er geen standaardmodel. Zoals een expert tijdens de voorbereiding stelde: “Elke familie moet haar eigen evenwicht vinden, afhankelijk van maturiteit, waarden en context.” Sommige bedrijven kiezen tijdelijk voor een externe CEO of voorzitter om afstand te creëren; anderen brengen de familie juist opnieuw dichter bij het stuur. Governance in familiebedrijven is als een accordeon: soms meer extern, soms meer familie: altijd een keuze maken die het best is voor de onderneming.
De volgende generatie speelt in dat evenwicht een sleutelrol. Hun betrokkenheid is niet vanzelfsprekend, maar hun impact groeit. Ze brengen een frisse blik op duurzaamheid, transparantie en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Tegelijk vragen ze om nieuwe vormen van communicatie. Soms directer en informeler, maar met purpose. De uitdaging voor de oudere generatie is om die energie te benutten zonder de stabiliteit te verliezen die hun succes tot nu toe heeft gedragen.
Familiebedrijven blijven dus balanceren tussen traditie en vernieuwing, emotie en ratio, identiteit en groei. Hun toekomst zal afhangen van hun vermogen om governance te gebruiken als hefboom voor innovatie en een verhoogde competitiviteit, iets waar we allemaal de vruchten van plukken.
The topic discussed in this article will be at the heart of one of the six interactive paneldiscussions during the Festival of Governance. The Festival will feature conversations on future generations shaping the agenda, the future of the workforce, cybersecurity, innovative governance trends, family business governance challenges, and public shareholdership in Belgium. At GUBERNA’s 30th anniversary Festival of Governance,board members and experts will explore how governance can evolve beyond compliance towards genuine participation and impact. Join us on 27 November 2025 at the Flagey venue in Brussels for an inspiring afternoon of dialogue, exchange and celebration.