Zelffinanciering van ziekenhuizen: tijd voor een governancekader
De financiële uitdagingen van ziekenhuizen zijn algemeen bekend. Ziekenhuizen worden geconfronteerd met stijgende investeringsnoden, druk op de exploitatie en een financieringssysteem dat steeds minder vanzelfsprekend de nodige ruimte biedt om de maatschappelijke opdracht van het ziekenhuis waar te maken.
Financiering als bestuursvraagstuk
Opvallend is echter dat het debat over financiering vaak wordt gevoerd als een technisch of financieel vraagstuk. Hoe vinden we nieuwe middelen? Welke constructies zijn mogelijk? Welke partners kunnen investeringen ondersteunen? Dat zijn relevante vragen, maar ze raken slechts een deel van de uitdaging.
De fundamentele vraag is immers niet hoe een ziekenhuis aan geld komt, maar onder welke voorwaarden het dat doet.
Dat maakt financiering tot een governancevraagstuk.
Wanneer ziekenhuizen op zoek gaan naar alternatieve financieringsbronnen, nieuwe samenwerkingsvormen of publiek-private constructies, raken zij immers aan keuzes die verder gaan dan financiële optimalisatie alleen. Dergelijke beslissingen hebben gevolgen voor de autonomie van het ziekenhuis, de verdeling van risico's, de relaties met private partners en financiers, en uiteindelijk ook voor de kwaliteit, toegankelijkheid en continuïteit van zorg.
Op dat punt volstaat management niet meer. Het gaat niet langer enkel over het beheren van middelen, maar over richting geven, het bepalen van de grenzen waarbinnen financieringskeuzes verantwoord zijn, en toezicht houden. Dat is een verantwoordelijkheid die bij uitstek thuishoort bij de raad van bestuur.
Welke afwegingen moet de raad maken?
Toch beschikken veel raden van bestuur en bestuurders niet altijd over een voldoende ontwikkeld kader om dergelijke afwegingen te maken. Welke criteria moet een raad van bestuur hanteren wanneer een alternatieve financieringsconstructie wordt voorgesteld? Welke risico's zijn aanvaardbaar? Welke vormen van afhankelijkheid zijn wenselijk of net niet? Wanneer versterkt een samenwerking de strategische positie van het ziekenhuis en wanneer dreigt zij de maatschappelijke opdracht te ondermijnen?
Nog fundamenteler is de vraag welke informatie bestuurders nodig hebben om hun verantwoordelijkheid daadwerkelijk op te nemen. Financiële dossiers worden vaak gekenmerkt door een hoge technische complexiteit, terwijl bestuurders uiteindelijk moeten kunnen beoordelen of voorgestelde investeringen en financieringen bijdragen aan de langetermijnontwikkeling van het ziekenhuis. Welke kernindicatoren verdienen daarbij bijzondere aandacht? En hoe vertaalt financiële informatie zich in een bestuurlijke beslissing?
Naar het ziekenhuis van morgen
Uiteindelijk gaat deze discussie bovendien niet alleen over hoe we de ziekenhuizen van vandaag financieren, maar over het mogelijk maken van het ziekenhuis van morgen. De zorgsector bevindt zich midden in een fundamentele transformatie, van een voornamelijk infrastructureel georganiseerd "betonnen ziekenhuis" naar een steeds meer digitaal, geïntegreerd en netwerkgericht zorgmodel. Die evolutie vraagt omvangrijke investeringen, nieuwe samenwerkingsvormen, die moeilijk binnen de klassieke financieringslogica passen. Net daarom moeten bestuurders nadenken over de vraag binnen welk kader deze transformatie mogelijk wordt gemaakt.
Precies daarom wil het negende GUBERNA Hospital Governance Forum het gesprek over zelffinanciering uit de louter financiële en managementsfeer halen en naar het niveau tillen waar het thuishoort: de bestuurskamer.
Tijdens het forum behandelen we waarom een governancekader voor financieringsbeslissingen belangrijk is en hoe het eruit kan zien. We gaan in op de vraag welke rol bestuurders horen te spelen, welke beoordelingscriteria zij kunnen hanteren bij investerings- en financieringsdossiers en hoe financiële keuzes verbonden blijven met de strategie en maatschappelijke opdracht van het ziekenhuis.
We brengen daartoe experts en ervaringsdeskundigen samen, niet om één model naar voren te schuiven, maar om te leren uit concrete afwegingen, moeilijke keuzes en geleerde lessen. Schrijf u in!
