GUBERNA lanceert onderzoek naar innovatieve governance in een disruptieve wereld

Een veranderende context voor governance

Raden van bestuur opereren vandaag in een omgeving die wordt gekenmerkt door geopolitieke instabiliteit, snelle technologische evoluties en een groeiend aantal onderling verbonden risico’s. Klimaattransitie, cybersecurity, toeleveringsketens en maatschappelijke verwachtingen komen samen op het niveau van de raad.

Tegelijk veranderen digitale transformatie en artificiële intelligentie de manier waarop beslissingen genomen worden. Van raden van bestuur wordt verwacht dat ze dieper ingaan op data, technologische implicaties begrijpen en werken met kortere informatiecycli.

Ook de verwachtingen van stakeholders blijven toenemen. Regelgevende kaders breiden uit, terwijl investeerders en de samenleving verwachten dat organisaties een balans vinden tussen kortetermijnprestaties en langetermijnimpact. Parallel evolueren eigendomsstructuren en machtsverhoudingen binnen organisaties, wat in bepaalde gevallen leidt tot een grotere concentratie van besluitvorming.

Deze context brengt een fundamentele vraag naar voren: zijn huidige governance-modellen nog geschikt?

Governance in evolutie

Corporate governance is geëvolueerd in opeenvolgende fasen, elk gericht op een specifiek probleem in de organisatie van macht binnen ondernemingen. De rol van de raad is daarbij uitgebreid van toezicht op het management naar het balanceren van uiteenlopende belangen en verantwoordelijkheden. Deze evolutie wordt vaak beschreven in drie golven: eerst controle op management, vervolgens het evenwicht tussen aandeelhouders, en later de integratie van bredere stakeholderbelangen.

Vandaag opereren organisaties in een context van hogere snelheid, onzekerheid en datagedreven besluitvorming. Eerste signalen wijzen erop dat deze context gepaard kan gaan met veranderingen in hoe raden hun besluitvorming organiseren. Dit project vertrekt van die hypothese en wil die in de praktijk onderzoeken.

Verschillende ontwikkelingen wijzen in die richting. Besluitvormingscycli worden korter en raden moeten vaker handelen met onvolledige informatie. Technologie en data spelen een grotere rol in het ondersteunen van beslissingen en risicobeheer. De interactie tussen raad en management verandert naarmate onderwerpen complexer en meer operationeel verweven raken. Tegelijk experimenteren raden met samenstelling, governance-structuren en werkwijzen.

Van een eenduidig model is nog geen sprake. Deze evoluties verschijnen als opkomende praktijken binnen organisaties. Dit onderzoek wil nagaan of en hoe deze ontwikkelingen kunnen uitmonden in een nieuwe fase van governance.

Innovatieve governance in de praktijk

Dit onderzoeksinitiatief richt zich op hoe governance evolueert in reële organisaties en hoe sterke governancepraktijken bijdragen tot innovatie en veerkracht.

Een centraal element van het project is de Innovative Governance Barometer, een terugkerende studie die de evolutie van governancepraktijken doorheen de tijd in kaart zal brengen. De barometer zal gebaseerd zijn op een kader dat bij de start van het project wordt ontwikkeld, geïnspireerd door GUBERNA’s Board Effectiveness Framework en aangepast om veranderingen in governance-structuren en -praktijken te capteren.

Binnen dit kader focussen we op hoe beslissingsmacht georganiseerd wordt binnen organisaties en hoe dat evolueert. We analyseren hoe raden hun kerntaken invullen, hoe governance-structuren veranderen en hoe beslissingen voorbereid en genomen worden. Dat omvat onder meer de verdeling van macht en bevoegdheden tussen raad, management en aandeelhouders, de opkomst van nieuwe leiderschapsrollen, de aanpassing van governance-structuren, de integratie van data, technologie en externe expertise, en de organisatie van boardprocessen en -dynamieken in een snellere omgeving.

Dit laat toe om systematisch opkomende praktijken te identificeren en te begrijpen hoe organisaties besluitvorming organiseren in verschillende contexten. Het doel is niet om één model van ‘goede governance’ te definiëren, maar om evoluties en praktijken inzichtelijk te maken.

Naast de barometer kunnen geleidelijk bijkomende initiatieven binnen dit project worden ontwikkeld om deze inzichten verder te verdiepen en toe te passen.

Een sterke samenwerking

We zijn verheugd dit initiatief te lanceren samen met Odgers Belgium, die als Research Partner bijdragen aan de leiderschapsdimensie van innovatieve governance. Hun expertise versterkt ons inzicht in hoe leiderschapsmodellen evolueren in relatie tot governance-structuren.

Het project is opgevat als een collaboratief traject. Gaandeweg kunnen bijkomende partners aansluiten met aanvullende expertise.